Shangri-La. De creatie van een paradijs

Nu de Chinezen rijker worden kunnen ze meer op reis. Steeds meer naar Europa, maar in nog grotere mate in eigen land. De overheid creëert daarbij volop nieuwe attracties. En zelfs in folders van Nederlandse toeristische organisaties spreekt men van een eeuwenoud centrum als het om een nieuwgebouwde toeristenattractie gaat. Ik heb de creatie van Shangri-La mogen aanschouwen

Een kleine zes uur ten noorden van Dali zie ik op een wegwijzer dat Shangri-La nog maar 112 kilometer van ons verwijderd is. Ik ben op weg naar Zhongdian, wat reizend vanaf Dali de poort is van de Tibetaanse culturele wereld. Een wereld die een veel groter gebied omvat dan uitsluitend de provincie Tibet. Het noorden van Yunnan en het westen van Sichuan zijn grotendeels Tibetaans en makkelijker te bereizen dan de provincie Tibet.

Drie jaar eerder was ik er een dag op doorreis. Terwijl ik in het populaire Tibet café zat te ontbijten las ik in een Engelstalige krant dat de overheid besloten had het Shangri-La toerisme te promoten. Toerisme moest één van de peilers worden voor de economische opbloei van de achtergebleven binnenlanden. Er was drie miljard dollar uitgetrokken voor de infrastructuur en voorzieningen.

Shangri-La

Shangri-La is de naam van het aardse paradijs uit de in 1933 door de Engelse auteur James Hilton geschreven roman Lost Horizon. Deze schrijver is zelf nooit in China geweest. Hij baseerde zijn beschrijvingen op de boeken van de Britse ontdekkingsreiziger Joseph Rock. Het meerdere malen verfilmde boek gaat over drie Britten en een Amerikaan die een vliegtuigongeluk overleven en belanden in een afgelegen klooster. Dit paradijselijk aan de voet van de Tibetaanse berg Karakal gelegen klooster wordt Shangri-La genoemd. De bewoners van dit klooster hebben de eeuwige jeugd en worden honderden jaren oud. Sindsdien is Shangri-La een synoniem geworden voor een paradijselijk oord.

Drie plaatsen in de regio claimden het ware Shangri-La te zijn op basis van een gelijkenis met het in het boek beschreven landschap, waarin de puntvormige berg Karakal, een hoofdrol speelde. De provinciale overheid hakte de knoop door en besloot de hele regio om te dopen tot Shangri-La. Zhongdian zou voortaan als downtown Shangri-La door het leven gaan.

Tibetaanse façades en een oud stadje

De middag ervoor had ik, lopend door het stadje, gezien dat de hoofdstraat, die ruim dan een kilometer lang is, aan weerszijden voor meer dan de helft in bamboe steigers stond. Op die steigers was een klein legioen werklieden druk doende alle façades geheel om te stylen. De meeste gebouwen waren uitgevoerd met witte tegels en blauw- of groenbeglaasde raampartijen. Een bouwstijl die een tijd lang erg populair was in China. Nu werden de tegels aangesmeerd met cement en vervolgens glad gestuukt. Daarna volgde een gebroken wit of pastel tintje en werden boven de ramen opgeleukt met Tibetaans ogende houten raamversieringen die zo te zien in grootverbruikershoeveelheden uit een lokale timmerfabriek waren aangevoerd. Andere gebouwen werden gesloopt. Ik zag hoe mannen op drie hoog een muur letterlijk voor hun voeten weg sloegen.

De hoofdstraat van Zhongdian in de steigers

De hoofdstraat van Zhongdian in de steigers

De Arbodienst kennen ze hier ook niet

De Arbodienst kennen ze ook niet

En er was een ‘old town’, een verzameling vervallen huisjes, meest bewoond door bejaarden of leegstaand. Bleke aardetinten en een verstilde sfeer. In het midden een kloostertje waarin twee monniken waren achtergebleven die trots op de serie zwart wit foto’s van de lange mars wezen zien die aan de muur hingen.

De oude stad Zhongdian

De daken van de oude stad

Gezicht over de oude stad van Zhongdian

Gezicht over de oude stad van Zhongdian

De straatjes van de oude stad Zhongdian.

De straatjes van de oude stad van Zhongdian

De wegen naar het paradijs

Aan alle wegen die vanuit Chengdu naar het aanstaande paradijs leidden werd destijds hard gewerkt door duizenden wegwerkers. Het was niet ongewoon om honderd kilometer lang om de paar honderd meter een ietwat shabby kampement langs de weg te zien. Uit zo’n kampement opereerden een stuk of tien wegwerkers.

Werken aan Chinese wegen, zeker in afgelegen bergachtige gebieden, gaat niet als in Europa. Er worden geen stukken weg aangepakt met machines die zich langzaam over het wegdek verplaatsen, een gerenoveerd deel achter zich latend. In China worden lange stukken weg parallel bewerkt door een grote massa arbeiders. Ze egaliseren, vullen op, blazen rotsen op, vermalen steen tot gruis, mixen beton in een plastic kuipje, gieten ter plekke betonblokken die als vangrail dienst doen, graven afwateringskanalen en metselen borstweringen. Ik schatte toen dat er zeker 60 wegwerkers per kilometer bezig waren. Op 100 kilometer moeten er dan volgens die voorzichtige schatting zeker zesduizend arbeiders aan de slag zijn geweest. En ik had tussen Chengdu en Zhongdian meer dan 400 kilometer wegwerkzaamheden gezien.

De weg naar Zhongdian

De weg naar Zhongdian

De nieuw gecreëerde stad

Nu ik terug ben na twee jaar maak ik tegen de avond een ronde door Shangri-La town. De hoofdstraat en de omringende straten zijn inmiddels af en ogen op een wat kustmatige manier Tibetaans. Het oude dorp is bijna volledig afgebroken. De panden die er nu staan zijn in een stijl die traditioneel oogt, maar absoluut niet lijkt op wat er eeuwenlang stond. Het is geen woonwijkje meer. Er zijn nu talloze winkels, restaurantjes en ‘gloedoude’ bars verlicht door rode lampions. En er is een ‘marktplein’ aangelegd en in de avond wordt hier druk gevolksdanst door jong en oud.

Het nieuwe klooster van Shangri-la

Het nieuwe klooster van Shangri-La

De daken van de nieuwe oude stad van Shangri-la

De daken van de nieuwe oude stad van Shangri-La

Straatbeeld in de nieuwe oude stad van Shangri-la

Straatbeeld in de nieuwe oude stad van Shangri-La

De werkzaamheden zijn nog niet helemaal af,  maar hier wordt niet gestopt voor een zorgvuldige illusie is gecreëerd zijn van alles wat Chinezen als sfeervol en authentiek beschouwen. Opgeleukt met betonnen leeuwen, vijvertjes en veel gekleurde lichtjes. Een twaalf meter hoge parodie op de Tibetaanse gebedsmolen -een instrument van religie- wordt rondgedraaid door gierend lachende Chinese toeristen. Disney Tibet in wording.

Shangri-la. De gebedsmolen voor Chinese toeristen

De gebedsmolen voor Chinese toeristen

De promotie van het paradijs

De toeristen zijn nog niet massaal komen opdraven. Aan het paradijs wordt ook nog druk gewerkt: er moeten nog honderden kilometers weg touringcarrijp gemaakt worden. In een paradijs valt het licht niet om de haverklap uit, en de paradijselijke waterdruk moet natuurlijk van dien aard zijn dat ook ‘s avonds een douche genomen kan worden.

Er is een televisie in de bar van mijn guesthouse, net in de meeste restaurants waar ik eet. De staatszenders hebben in hun programmering veel plaats ingeruimd voor beelden van zangers en zangeressen die weemoedige liederen zingen in een bloeiende alpenwei, bevolkt door yaks, paarden en kleurrijk geklede minderheden die hun dansjes doen op het ritme van de muziek. Op de verre achtergrond besneeuwde toppen en een helderblauwe lucht. Af en toe worden deze thema’s afgewisseld met groene bossen, bloemen en watervallen. In de krant lees ik dat de Chinezen er een vrije week bij krijgen om meer van hun verworven welvaart uit te kunnen geven.

De attractie is gecreëerd, de promotie gestart. Als de duizenden kilometers asfalt gereed zijn kunnen de talloze busladingen toeristen hun weg vinden naar dit nieuw gecreëerde paradijs.

Voor een kaartje van de Tibetaanse wereld in China en meer foto’s zie hier.

Shangri-la constructiemethode

Je schept het cement dus steeds een plank hoger. Van een teiltje naar de bekisting

Theo

Theo

Ik hou van reizen en fotograferen. Liefst lang en naar verre oorden, al ‘doe’ ik natuurlijk ook stedentrips. De mogelijkheid om mijn herinneringen te kunnen ondersteunen en delen zorgde ervoor dat fotografie een heel belangrijk element is geworden tijdens het reizen. Ik heb gemerkt dat ik er ook anders van ga kijken. En uit kijken en beleven volgen verhalen.
Theo

Latest posts by Theo (see all)

  1. Anneriet zegt:

    Dag Theo,
    Om mijn zusje, dat in Australie woont, ieder jaar te kunnen zien, spreken wij soms ergens halverwege de aardbol met elkaar af en dat hebben we nu al 2 keer in China gedaan en willen in mei volgend jaar wel weer.
    We denken o.a. aan Zhongdian, maar ik word niet erg vrolijk van jouw verhaal…………….Bovendien vraag ik me af hoe het met de bereikbaarheid van omliggende stadjes/dorpjes en natuurgebieden om te wandelen zit.
    Vriendelijke groet,
    Anneriet van Heusden.

    • Shangri la o als het nu is is een gecreëerde plek. Voor Chinese toeristen. Dat neemt niet weg dat er ook wel leuke plekjes in de oude stad te vinden zijn. Verschillende reisorganisaties gaan er ook heen. Maar het is dus geen oude stad. Het schijnt dat het (wel echte) klooster buiten de stad niet of lastig te bezoeken is (bron: reizen Waes). Maar je kunt fietsen naar verschillende kleine dorpjes. Ook Lijiang, de stad ervoor vanaf Kunming is erg populair bij Chinese toeristen en erg druk. Maar daar kun je wel veel in de omgeving fietsen en wandelen. Iets meer richting Kunming ligt Shaxi, dat (naar ik lees) nog relatief onbedorven is. En daarvoor Dali. Toeristisch in de stad, maar langs Erhai Lake zijn zat leuke dorpjes. Vlieg je op Chengdu dan kun je ook de Tibetaanse wereld in. Tagong. Hard reizen maar mooi.

Vragen? Suggesties? Of jouw reishonger delen?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Je mag alleen HTML tags en attributen gebruiken:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>