Werelden apart in Cantabrië

In de Spaanse provincie Cantabria liggen de schitterende natuurparken Collados del Asón en Saja-Besaya. En toch is het een vergeten en onbekend gebied, zelfs voor Spanjaarden.

Natuurpark Saja-Besaya

‘In de vallei wonen ca 3000 mensen,’ zegt Carmen, die in het natuurpark Saja-Besaya geboren en getogen is. ‘Iedereen kent elkaar, ook als je jarenlang elders hebt gewoond, word je nog begroet met “Jij bent er een van die en die.” De familieverbanden zijn oersterk. Studenten uit Bilbao komen ieder weekend naar hun bergdorp. Kinderen beschouwen zich pas na hun 35e als zelfstandig. Adviezen vraag je aan je ouders of een familielid. De gemeenschapszin is zo groot, dat er een dorpsherder is voor de gemeenschappelijke weidegrond en dat de dorpelingen de taak hebben om samen de woningen van ouderen op te knappen.’

Natuurlijk, cohillar (roddelen), is de keerzijde van de geborgenheid. De verschillende valleien zijn werelden op zich, die lange tijd sterk geïsoleerd waren. De mensen leven er onafhankelijk, zelfvoorzienend en traditioneel. Zoals de bewoners van het museale bergdorp Bárcena Mayor, waar in de uitgestrekte bossen, doorsneden door de rivieren Saja en Besaya, beren en wolven rondstruinen.

wandelgebied natuurpark Saja-Besaya

Prachtig en onbekend natuurpark

Na een lange wandeling vanuit Bárcena Mayor hebben we uitzicht op de besneeuwde toppen van de Picos de Europa. Bellengeklingel voert ons verder over een hoogvlakte, waar wilde paarden en koeien galopperen en grazen. Carmen: ‘Op het platteland is paardenvlees geliefd: het is goedkoop en je koopt grote hoeveelheden tegelijk om in te vriezen. Meestal eten we het samen met chorizo.’ Behalve de wilde paarden, valt de Tudanca koe – donkergrijs met welgevormde grote horens – op. Iedere boer kent niet alleen zijn eigen beesten, maar ook die van de buren. Het uiterlijk is als een vingerafdruk in hun geheugen geprint.

wilde paarden in de bergen

Oude graspaden voeren over de weilanden. Paardenvlees is hier populair.

Het mekka van grotten

Op weg naar het iets oostelijker gelegen natuurpark Asón bezoeken we de internationaal beroemde grot El Soplao. De grot is onderdeel van een oude zinkmijn en is bij toeval door mijnwerkers ontdekt. Sinds 2005 is de grot open voor publiek. De bijnamen die de mijnwerkers indertijd aan de formaties gaven, zijn in ere gehouden. Ze verwijzen naar spoken, vlaggen, spek en ezelsoren. Bijzonder zijn de zeldzame helictieten formaties:  onvoorspelbare, fractal-achtige formaties. Het voelt alsof je onder een uitvergrote sterrenhemel of tussen mega-sneeuwkristallen staat.

El Soplao is als een theater, maar je kunt ook zelf op expeditie gaan. Avontuurlijk en sportief.

Een ijskoude wind waait plotseling in ons verhitte gezicht. Zojuist in het bergdorpje Asón was het notabene vijfendertig graden. Gids Antonio loopt de zuigende wind tegemoet. Dan staan we voor de ingang van La Cueva Coventosa, een van de 4500 grotten in de regio van rivier Asón. Deze grot heeft verschillende in- en uitgangen en is met alle kamers en gangen ruim 30 km groot.

Cantabrië is een reus in de grottenwereld

Met 9000 grotten is Cantabrië een reus in de grottenwereld.

Binnen is het 12 graden. Er zijn kamers, er is een ondergrondse rivier, er zijn meertjes, en er is een verticale wand van 60 meter waarlangs je met touwen kunt afdalen. En dan te bedenken dat de eerste onderzoekers hier met ladders naar beneden gingen. Als een symfonie van timbres vallen druppels met een weerkaatsende plof op de stenen. Met de mijnwerkerslampjes zien we een pracht van stalagmieten en –tieten.

Eenmaal buiten, slaat de geur van humus en kruiden in ons gezicht. Een hooiende boer die we tegenkomen, schudt meewarig zijn hoofd: de bewoners die de grotingangen hebben ontdekt, piekeren er niet over om de grot in te gaan.

Mystiek

Om de grotten te beschermen, is het park Collados del Asón gesticht. Van de 17 routes nemen we Vuelta a Colina. Gedurende de rondwandeling vallen we van de ene in de andere verrassing. In het begin wandelen we gemoedelijk over oude graspaden tussen fraai ommuurde bergweiden, herdershutten en stenen cabañas. Veeteelt is hier de bestaansbron. We hebben fraaie uitzichten op de diep uitgesleten Asón vallei. Af en toe zien we zelfs de zee. Magnifiek is het moment dat we een oude gletsjertong bereiken – het is de laagste gletsjer (600 meter) in Europa. Niet een gletsjer van sneeuw en ijs, maar gefossiliseerd. We lopen over het spectaculaire, gladde platform met diepe spleten.

Even later wandelen we in een ravijn, weelderig begroeid met mossen, varens en bloemen. Daarna passeren we een oud steeneikenbos. Met sporen van de jabali (wilde zwijnen) en wolven. Door de cirkelvormige valleien en de nevelslierten doet het landschap bijna mystiek aan.

Eenmaal terug bij het beginpunt beseffen we dat we geen mens zijn tegen gekomen. Een vergeten, maar prachtig gebergte, dat op wandelaars ligt te wachten.

de diep uitgesleten Asón vallei

We lopen over het spectaculaire stenen plateau dat achtergebleven is nadat gletsjerijs de rotsen heeft afgeschraapt.

kloof in natuurpark Collados del Asón

De nevels en kloven geven de wandeling iets mystieks

We overnachten in een Casa de Indianos in Regules. Spaanse emigranten die ooit naar Amerika zijn vertrokken op zoek naar een betere toekomst, werden Los Indianos genoemd. Een aantal heeft fortuin gemaakt en keerde in de 18e, 19e en 20e eeuw terug naar hun geboortegrond. Het huis waar wij overnachten was van twee zusters uit Argentinie die hier voor vakanties kwamen en nog meer casonas in het dorp hadden. In Cantabrië zijn relatief veel casas indianos. Je hoort het aan de Mexicaaanse muziek in bars en ziet het aan de typerende bouwstijl: koloniaal, bogen, kolommen, en tuinen met palmen. De meeste bergdorpen hier, zoals Regules, Urdalla en Ramales, hebben fraaie voorbeelden van deze bouwstijl. Maar in weer andere dorpen zijn ze platgegooid om nieuwe appartementen te bouwen. Terwijl de eigenaar doorpraat, schotelt hij ons een regionaal toetje voor: quesada en sobaos (een soort flan). Het is het beroemde dessert van de vrouwen uit Vega de Pas. Vrouwen die een eeuw geleden als voedster naar Madrid vertrokken en de baby’s van rijke families moddervet maakten. Daarmee verdienden ze veel geld. Met mooie kleren en juwelen kwamen ze terug bij hun mannen die het vee hoedden. Daar werden ze opnieuw bekend door de zoetigheden van de melk die ze maakten.

In de vallende nacht lopen we het terras op en zien de rivier de Asón snel voorbijstromen. De volgende dag ronden we onze trip af met een wildwater kanotocht. In het mooie traject zit ook een verticale sprong van een aantal meters. Met de kano. Daarna meren we de kano aan de oever aan. Om ook nog eens zelf van de waterval af te springen.

Springen van een waterval

Springen van een waterval in de rivier de Asón

Actief Cantabrië in het kort

  • Grotexcursies (3-8 uur): nor3 in Ramales de Victoria (nor3.com). Zij gidsen excursies in kleine groepen van maximaal vijf personen. Avontuurlijk en sportief.
  • Cueva El Soplao, zie elsoplao.es
  • Kanovaren in Ampuero: canoason.es
  • Via ferrata ‘El Cáliz’ in Ramales, zie nor3.com en decuevas.es

Bij het toeristenbureau in Ramales is een wandelbrochure verkrijgbaar: red de senderos (Cantabria Oriental Rural) met 17 PR routes en de GR 74. Goede beschrijvingen, inclusief informatie over bronnen, hoogteverschillen, lengte en duur van de routes.

Fraaie bergdorpen: Tudanca; Tresabuela, Uznayo.

Eten: cocido montanés (stoofpot uit de bergen met bonen, kool en worst)

Traditionele Cantabrische stoofpot

Traditionele stoofpot

Met dank aan:

Het Spaans Verkeersbureau, zie www.spain.info/nl

Tekst en foto’s: Karin Anema

Karin
reis mee met

Karin

reisjournalist en fotograaf at Karin Anema
Karin Anema verbindt je met de plekken waar je nog niet geweest bent. Ze heeft een voorliefde voor reizen naar uithoeken van de wereld en om vreemde culturen te doorgronden. Tegelijkertijd reist ze met veel plezier naar Europese bestemmingen om ook daar verhalen over te schrijven.
Karin
reis mee met

Latest posts by Karin (see all)

Vragen? Suggesties? Of jouw reishonger delen?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Je mag alleen HTML tags en attributen gebruiken:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>