Door een unieke samenwerking met Schipholtickets.nl biedt Trees for Travel nu de mogelijkheid om de broeikasgassen van een vliegreis belastingvrij te compenseren bij de aanschaf van het ticket. Trees for Travel onderscheidt zich hiermee van andere organisaties die klimaatcompensatie aanbieden. Zo kan men een retourvlucht naar Istanbul compenseren voor slechts € 9,00 en bedraagt de compensatie van een vliegticket Amsterdam naar Miami € 31,50.

Belastingvrij compenseren
Normaliter moeten passagiers die de broeikasgassen van een vliegreis willen compenseren hierover ook nog BTW betalen, terwijl het ticket zelf BTW vrij is. Dit betekent een extra drempel voor passagiers die nu duurder uit zijn. De samenwerking van Trees for Travel met www.SchipholTickets.nl maakt het nu mogelijk ook de CO2-compensatie online belastingvrij te realiseren.

Steun duurzame ontwikkelingsprojecten
Dit komt door de manier waarop Trees for Travel werkt. Zij steunt duurzame ontwikkelingsprojecten die CO2 reduceren. Dat kan zowel door middel van het planten van bomen of struiken als door het toepassen van duurzame energie. Omdat Trees for Travel eenzelfde aanpak heeft als ontwikkelingsorganisaties heeft zij een erkenning als Goed Doel door de belastingdienst (ANBI-verklaring). En omdat zij geen in- en verkoper van CO2-credits is, maar direct projecten steunt, hoeft zij ook geen BTW af te dragen op de bijdragen die deelnemers betalen om broeikasgassen weer uit de lucht te halen.

Als de klant via een eenvoudige checkbox aangeeft te willen compenseren, ontvangt Schipholtickets deze bijdragen direct bij de boeking en doneert deze aan Trees for Travel. Hierdoor kan deze online aanbieder van vliegtickets de compensatie eenvoudig in haar aanbod meenemen en hoeven geen extra administratieve lasten te worden doorberekend. Sterker nog: de bijdrage aan Trees for Travel is als gift aftrekbaar van de inkomstenbelasting.

Beide organisaties hopen dat deze doorbraak veel passagiers over de streep zal trekken om daadwerkelijk hun vliegreis groener te maken en zo duurzaam reizen te ondersteunen. SchipholTickets.nl heeft maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid hoog in het vaandel, vandaar dat SchipholTickets.nl voor de periode 21 februari t/m 28 februari alle CO2 compensatie welke via de website wordt afgesloten verdubbelt. Ga naar www.schipholtickets.nl voor meer informatie.

Over Trees for Travel
Stichting Trees for Travel, een erkend goed doel, startte in 2001 als eerste in Nederland met CO2-compensatie. Trees for Travel streeft ernaar de klimaateffecten door gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen en te compenseren. Dit gebeurt door projecten in ontwikkelingslanden te steunen waarbij de focus ligt op duurzame sociaal economische ontwikkeling van de lokale bevolking en het herstel van biodiversiteit. Dit kan zijn door aanplant en herstel van bosecosystemen en duurzame energie.

Over Schipholtickets
SchipholTickets.nl is een aanbieder van online vliegtickets. In stap 3 van het boekingsproces is het mogelijk om de broeikasgassen van een vliegticket te compenseren met behulp van Trees for Travel. Als mensen de CO2 willen compenseren, dan ontvangen ze een certificaat met daarop de hoeveelheid CO2 die wordt gecompenseerd voor de gekozen vluchten. SchipholTickets.nl wil zo een bijdrage leveren aan een beter milieu.

Het hotel in de vorm van een gigantische schelp moet de moderne uitvoering van Noachs ark worden en kan zowel op water als op land worden gebouwd. De constructietijd is maar 4 a 5 maanden, erg kort aangezien de constructietijd van een “standaard” hotel meer dan 1,5 jaar is.

Het futuristische ‘Ark Hotel’ zou, volgens de Russische architecten, bestand zijn tegen aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en overstromingen. Zonnepanelen en windcollectoren voorzien het hotel van energie, grote tuinen met bomen, planten en kruiden zorgen voor zuurstof en voedsel. Mocht de zeespiegel enorm stijgen, of de natuur zich op andere wijze tegen de mensheid keren, fungeert het hotel als een reusachtige biosfeer. Regenwater wordt omgezet in schoon drinkwater en de overvloedige plantengroei zuivert niet alleen de lucht, maar voorziet ook de gasten van het benodigde voedsel.

Permanente bewoning
Architect Remizov denkt per Ark Hotel wel 10.000 personen te kunnen huisvesten. Ook permanente bewoning van zijn schepping ziet hij zelf wel zitten. Dat laatste zou een optie zijn die twee kanten op werkt. “Het ontwerp beschermt de mens immers tegen de natuur en de natuur tegen de mens,” aldus Remizov.

Lees het hele artikel uit de daily mail.

Aflevering vijf in onze reeks “Duurzaam ondernemen in ontwikkelingslanden”. Vandaag aandacht voor het herstelprogramma van de oerbossen op de Filippijen.

Mindanao in de Filippijnen
Bij de vulkaan Mount Malindang op het eiland Mindanao in de Filippijnen herstelt Trees for Travel in samenwerking met de lokale bevolking het bos. Het resterende bos hoog op de hellingen heeft nog een hoge biodiversiteit. Dat wil zeggen dat er een grote verscheidenheid aan planten- en diersoorten is. Dit wordt behouden door er een beschermende ring omheen te leggen. De hogere hellingen zijn door de overheid al aangewezen als een ‘Natural Park’ in het jaar 2004, maar geld voor herstel was er niet.

Door de bijdrage van Trees for Travel kon in 2008 met het herstel van het bos worden begonnen. Het project begint op bescheiden schaal met 50 hectare per jaar, met de mogelijkheid om uit te breiden, ook naar omliggende vulkanen. Omdat de kosten voor de certificering van de CO2 relatief hoog zijn (vanwege de nog bescheiden omvang) wordt dit project niet aangeboden voor CO2–compensatie, maar wordt een bijdrage gevraagd per geplante boom via het Trees for All-programma.

Nationaal Park Filippijen
Het Nationale Park Mount Malindang heeft een oppervlakte van ruim 53 duizend hectare, waarvan maar ongeveer 33 duizend bebost is. In dit park wonen ook nog 4.000 families die onder marginale omstandigheden leven. De vroegere ontbossing heeft geleid tot grootschalige erosie, overstromingen en modderstromen, waar de landbouw in de lager gelegen gebieden erg onder te lijden heeft en heeft gehad.

Aanpak Mount Malindang
In de 20e eeuw zijn de bossen op Mount Malindang steeds verder verdwenen waardoor er nu eigenlijk alleen nog bos rond de top over is. Dit resterende bos is moeilijk bereikbaar door de steile hellingen. Er is inmiddels wel één, reeds gekapte, corridor die toegang verschaft tot dit resterende bos. In deze corridor gaat het project een ‘kurk’ leggen. De lokale bevolking kweekt de bomen op en assisteert vervolgens bij het uitplanten. Een vijfde van het bos dat wordt aangeplant wordt gebruiksbos voor de lokale bevolking. Tachtig procent wordt toegevoegd als beschermd bos, waarin niet mag worden gekapt. Wel zal de lokale bevolking vruchtgebruik krijgen van dit beschermde bos. Dit houdt in dat ze er zaden en vruchten mogen verzamelen en andere producten die flora en fauna niet beschadigen zoals bamboestengels. De lokale bevolking is verantwoordelijk voor het beheer van dit bos en wordt ingezet bij de controle en het onderhoud. Hiervoor ontvangen ze een vergoeding.

Het gebruiksbos mag vrijelijk door de bevolking gebruikt worden, maar wel volgens de FSC-normen van duurzaam bosbeheer. Dat wil zeggen dat voor elke gekapte boom en nieuwe boom moet worden teruggeplant en dat de kap gebeurt op een verantwoorde manier. Er wordt voorlopig geen FSC-keurmerk aangevraagd, vanwege de hoge kosten en het feit dat het bos niet voorbestemd is voor productie-doeleinden. Heel bijzonder is dat Trees for Travel een fonds instelt dat gedurende 30 jaar elk jaar een bedrag uitkeert aan de lokale bevolking, mits het bos goed beheerd is. Zo heeft de bevolking dus extra inkomsten van de werkzaamheden die ze voor het project uitvoeren en bovendien is de uitkering uit dit fonds een extra stimulans om het bos goed te beheren.

Samenwerking met lokale bevolking
Dit project wordt uitgevoerd met diverse partners. Allereerst is er de lokale bevolking van de Barangay’s, deze kunnen worden vergeleken met een gemeente, maar zijn stukken kleiner in omvang. Deze bewoners worden betrokken bij het opzetten van boomkwekerijtjes, het uitplanten van de bomen en het beheer van de bossen. De Barangay’s krijgen het beheergeld uitgekeerd. Op het volgende niveau is er de samenwerking met de PAMB (Protected Areas Management Board). Deze organisatie is verantwoordelijk voor het nationale park en zal zodoende nauw betrokken zijn bij de aanplant en het beheer van de bossen. In deze organisatie zijn de overheid, lokale gemeenschappen en NGO’s vertegenwoordigd. Trees for Travel heeft met deze organisaties een overeenkomst voor de aanplant.

Biodiversiteit op de Filippijen
Wereldwijd komt er meer aandacht voor de biodiversiteitsaspecten van bosaanplant en beheer in relatie tot klimaatcompensatie. Ook ons eigen ministerie van VROM is aan het onderzoeken hoe eventuele biodiversiteits-credits op de markt gezet kunnen worden in vergelijking met CO2-credits. Trees for Travel heeft besloten, vooruitlopend op de discussies, dit in de praktijk te toetsen.

In de vulkaangebieden is de afgelopen jaren door Alterra in samenwerking met Filippijnse instituten veel onderzoek gedaan naar de biodiversiteit. Veel soorten waren nog niet ontdekt en komen waarschijnlijk alleen in dit gebied voor, door de geïsoleerde ligging. Behoud heeft een heel hoge prioriteit. Het herstelproject geeft hieraan een gevolg door de invloed van de aan te planten bomen op de ontwikkeling van de biodiversiteit in kaart te brengen. Begin 2009 werden we al beloond doordat het bedreigde Filippijnse spookdiertje in de bossen gevonden werd.

Stand van zaken
De eerste zaailingen zijn inmiddels uitgeplant op de 50 hectares met een dichtheid van 2.500 bomen per hectare. De lokale bevolking wordt alleen maar enthousiaster en wil liefst zo snel mogelijk nog meer hectares aanplanten. In juni is weer een begin gemaakt met het verzamelen van nieuwe zaden en zaailingen voor de volgende aanplant van 50 hectares. Gebiedsgrootte: in eerste instantie 50 hectare per jaar, met opties tot uitbreiding ook naar vulkanen in de buurt.

Voorlopige einddatum project: 2048
Potentiële CO2 vastlegging: 544 ton CO2/hectare in 40 jaar (excl. buffer). Daar certificering van CO2 vastlegging pas kosteneffectief is bij meer dan 1.000 hectare zal dit project in het Trees for All programma meedraaien, waarbij de CO2 vastlegging dus niet gecertificeerd wordt. In een later stadium behoort certificering en dus CO2–compensatie alsnog tot de mogelijkheden.

Aflevering vier in onze reeks “Duurzaam ondernemen in ontwikkelingslanden”. Vandaag aandacht voor een op het oog simpele noot, een noot die duizenden mensen op weg helpt naar een beter bestaan.

Jatropha curcas
In de Sahel van Afrika groeit de Jatropha curcas, ook wel klimaatnoot genoemd. Voor de lokale bevolking een nuttige struik, omdat de geiten en koeien hem niet lusten. De klimaatnoot wordt daarom veel aangeplant als natuurlijke barrière tegen rondgrazend vee om zo de akkers te beschermen. Ook geven ze bescherming tegen de wind en dus de erosie van de bodem. Het is een klimaatnoot, niet alleen omdat de struik goed is voor het lokale (micro) klimaat, maar ook voor het mondiale klimaat. Groeiende struiken leggen niet alleen CO2 vast, maar van de noot kan uitstekend biodiesel worden gemaakt.

Klimaatnoten in Mali
En dat doet Trees for Travel in samenwerking met Malibiocarburant, een initiatief van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). In Mali worden de komende jaren extra klimaatnoten aangeplant, in samenwerking met de boerenunie: “Union Local des Sociétés Coopératives des Producteurs du Pourghère de Koulikoro (ULSPP)”. Deze unie verenigt bijna duizend boeren, die samen weer aandeelhouder zijn van Malibiocarburant S.A. Dit bedrijf heeft in 2008 een (diesel)fabriekje gebouwd in Koulikoro, koopt de klimaatnoten van de boeren en verwerkt deze vervolgens tot biodiesel. Diverse oliemaatschappijen in Mali gaan deze biodiesel mengen met de normale diesel. Zo kan er jaarlijks honderdduizenden liters olie worden uitgespaard die anders moet worden ingevoerd. Goed voor de ontwikkeling van Mali en goed voor het klimaat, want minder olie, betekent minder CO2.

Start project
In het voorjaar van 2007 is Trees for Travel gestart met dit project, dat is voorbereid door de deskundigen van het KIT (Tropeninstituut). Zij hebben met de lokale organisaties in kaart gebracht of, en zo ja hoe, groot de behoefte is, aan de aanplant van extra struiken. Of er lokaal een voedingsbodem is om een unie op te zetten. Wat de rol van vrouwen is, of de afzet kan worden gegarandeerd en of productie mogelijk is tegen een concurrerende prijs.

Trees for Travel is partner binnen dit project om bedrijven en organisaties te interesseren die hun CO2-compensatie via dit project willen regelen. De eerste 400.000 struiken zijn in 2007 al geplant rond Koulikoro. Een regionaal centrum zo’n 60 kilometer ten noordwesten van de hoofdstad Bamako, waar het leven goed op gang komt als de eerste regens in mei vallen en waar in november de voorraadschuren gevuld worden met de geoogste maïs en gierst. Hierna verdort het gebied en is men aangewezen op de voorraden. Extra inkomsten en erosiebescherming zijn hier meer dan wenselijk.

Een blik op Koulikoro
De Jatropha (de meer bekende naam van de klimaatnoot) is al in de veertiger jaren van de vorige eeuw geïntroduceerd in dit gebied en kon zich handhaven door zijn oneetbaarheid. De lokale bevolking gebruikt de noot in beperkte mate voor de fabricage van bijvoorbeeld zeep. Niet op grote schaal omdat andere soorten, zoals de Karité (boterboom), vet leveren dat makkelijker is te verwerken of een aantrekkelijkere geur heeft. De noot is giftig en kan niet voor de bereiding van voedsel worden gebruikt. De boeren verenigd in de eerder genoemde Unie gaan per jaar circa 2 miljoen kilo produceren die wordt verwerkt tot 500.000 liter biodiesel. Een gemiddelde Jatropha haag produceert 0,8 kilonoten per meter per jaar. Een volgroeide zo’n 2 kilo. Voor 1 liter biodiesel is circa 4 kilo noot nodig. Dat betekent dat er dus zo’n 1.000 kilometer heg nodig is om dit te produceren.

Ter vergelijking, om een akker van 1 hectare staat 400 meter heg. Omdat de struik als haag wordt geplant, gaat het niet ten koste van de voedselproductie. Het tegenovergestelde wordt zelfs verwacht, omdat de struiken beschermen tegen de vraatzuchtige geiten en tegen erosie door wind en regen. Een belangrijke reden voor Trees for Travel om voor dit project te kiezen. In de regio zijn circa 4.000 boeren die al hagen hebben of deze kunnen gaan planten. Voor het planten is zo’n 15.000 kilo zaad nodig, waarmee de boeren zelf kleine struiken gaan opkweken. Ze krijgen een instructie hoe ze een kwekerijtje moeten opzetten.

In de bij de Unie aangesloten dorpen komen opslagfaciliteiten voor de noten. Een mobiele pers komt langs om de olie uit de noten te persen. Het afval (de ‘perskoek’) is een waardevolle organische meststof die de boeren weer op hun land verwerken en zal zo een bijdrage leveren aan de verbetering van de bodem; voor Jatropha of voor het verbouwen van voedsel. De olie bestaat slechts uit koolwaterstoffen, afkomstig uit de lucht en het water, zodat de bodem niet uitput wanneer de koek weer terug wordt gebracht naar de Jatropha struiken. De olie wordt vervolgens (met auto’s op biodiesel) naar het fabriekje gebracht en aldaar opgewerkt tot biodiesel.

In Koulikoro staat inmiddels het fabriekje dat de noten perst en de olie opwerkt tot diesel. De apparatuur is afkomstig uit Zweden en lokale medewerkers zijn opgeleid voor de bediening.

De productie heeft geen water of elektriciteit van buiten nodig. De eigen generator draait op de biodiesel. Het transport, het persen en de raffinage gebeurt met behulp van de eigen biodiesel en bijproducten. Een van de bijproducten is glycerine, deze wordt verwerkt tot zeep in een klein zeepfabriekje dat door vrouwelijke leden van de coöperatie wordt gerund.

Lokale ontwikkeling Mali
De inkomsten uit de Unie worden in eerste instantie gebruik voor de afbetaling van de investering, maar het systeem voorziet er ook in dat een deel direct al ten goede komt aan de lokale gemeenschap. Na 5 jaar is de installatie terugverdiend. Door de inzet van Trees for Travel wordt het project verder uitgebreid. De klimaatnoot is te oogsten in de periode van december tot maart. Dan zijn er in dit gebied nauwelijks activiteiten op de akkers. De boeren, maar vooral de boerinnen die de noten verzamelen, krijgen zo een extra bron van inkomsten in een periode dat de eindjes aan elkaar geknoopt moeten worden. De extra inkomsten zijn circa 100 euro per jaar. Op een totaal inkomen van zo’n 400 euro een heel waardevolle aanvulling. Per fabriekseenheid worden uiteindelijk zo’n 4.000 boeren betrokken, worden 50 kwekerijtjes opgezet en evenzoveel mensen opgeleid als beheerder en adviseur voor de aanplant.

Begeleiding
Verder begeleiden 10 voorlichters de boeren en biedt de verzameling van de noten en de lokale productie werk aan nog eens 10 medewerkers. Naast de deskundigheid van het KIT, wordt lokaal de Nederlandse ontwikkelingsorganisatie SNV ingeschakeld die in meerdere plaatsen de opzet en uitwerking van coöperaties succesvol heeft begeleid. Trees for Travel betaalt voor de CO2–reductie die dit project bereikt. Dankzij deze bijdrage is in 2008 het project nog verder uitgebreid. Eerst binnen de bestaande coöperaties rond Koulikoro.

Inmiddels hebben zich al nieuwe coöperaties aangemeld in andere regio’s die in 2009 bij het project betrokken zullen gaan worden. Geschat wordt dat er op niet al te lange termijn 20 nieuwe coöperaties kunnen gaan profiteren van het project. Waarbij zo’n 80.000 families betrokken zullen zijn en dat direct werk geeft aan circa 120 mensen.

De toekomst van Mali
Op basis van de ervaringen van de Unie in Koulikoro zullen meer van deze projecten worden gestart in Mali. Volgens de statistieken wordt er maandelijks 60 miljoen liter diesel verbruikt in Mali. Dat betekent dat er nog een enorm potentieel ligt en dat eerder de teelt van de noot de beperkende factor zal zijn. Uitgangspunt van alle projectpartners is een duurzame ontwikkeling. Het project mag niet ten koste gaan, maar moet juist een bijdrage leveren aan de ecologische, economische en sociale ontwikkeling. Deze zullen leidend zijn. Daarom wordt gemikt op de ontwikkeling van 20 fabriekjes in de periode 2009 – 2015, waarmee 1 miljoen liter biodiesel per maand zal worden geproduceerd.

Op vakantie naar Mali?
Mali is voor de meesten van ons een droog land in het vergeten westen van Afrika. SNP Natuurreizen biedt reizen aan naar Mali; een land met schilderachtige steden langs de Niger. Religie speelt hier een belangrijke rol en de karakteristieke lemen moskeeën worden dan ook elk jaar na de regentijd punctueel gerestaureerd. Mali is een arm land, maar rijk aan volkeren en tradities. Op de weekmarkten -waar de stammen als Peul, Dogon, Songhay en Bambara hun waren aanbieden- kun je kennismaken met Mali’s bonte culturele palet.

Vorige maand schreven wij over een prachtig initiatief om het regenwoud van Maleisië duurzaam en met behulp van de plaatselijke bevolking te herstellen. Ook deze maand willen we weer een duurzaam project onder de aandacht brengen van onze trouwe lezers.

Duurzaam ondernemen Cambodja
Cambodja staat bekend om haar prachtige ongerepte natuur, de rijstvelden, de kleine dorpjes en de uitgestrekte natuurparken. Cambodja is helaas ook nog steeds een van de armste landen ter wereld, maar de toekomst ziet er rooskleurig uit.

Een van de projecten die de levensstandaard van de inwoners van Cambodja moet vergroten is het “National Biodigester Programme”. Veel mensen in Cambodja hebben nu namelijk geen beschikking over gas en stroom. Vooral op het platteland is er een tekort aan energie. Zo gebruiken de boerenfamilies petroleum voor verlichting en brandhout om te koken. Het project gaat toegang geven aan 17.500 boerenfamilies tot biogas en organische mest. Iedere familie of groep van families krijg de beschikking over een eigen biogasinstallatie.

De bouw en het onderhoud van de installaties staan onder strikt toezicht om de kwaliteit te handhaven. De kleinschalige installaties met een gemiddelde grootte van 6 m3 draaien op dierlijke mest van koeien en varkens. Eventueel kan ook een latrine op de installatie worden aangesloten. De families gebruiken het gas om op te koken en sparen daarmee veel brandhout en houtskool uit. Bovendien is biogas veel gezonder en sneller. De vergiste mest is een prima organische meststof voor het telen van groente en rijst.

Het programma is in 2006 van start gegaan in de zuidelijke provincies van Cambodja en krijgt ondersteuning van de Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV) en het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het grootste deel van de investering van de installaties wordt door de families zelf gedragen. Het onrendabele deel wordt bekostigd uit de bijdragen voor de CO2–compensatie die via Trees for Travel en het Hivos klimaatfonds zijn binnengehaald.

Reishonger.nl steunt al jaren alle initiatieven op het gebied van duurzaam reizen en ecotoerisme. Eén van de organisatie die wij een warm hart toedragen is Trees for Travel. Deze door de overheid erkende stichting werkt samen met ontwikkelingsorganisaties om meer duurzame energie mogelijk te maken in ontwikkelingslanden. Duurzame energie en energiebesparing leveren een bijdrage aan vermindering van de CO2-uitstoot en bieden zo een uitstekende mogelijkheid voor compensatie.

Op het platteland van Tanzania heeft 98 procent van de mensen geen toegang tot olie of gas. Zij gebruiken brandhout om op te koken, petroleum voor verlichting en batterijen voor radio’s en mobiele telefoons. Het gebruik van brandhout heeft grote nadelen. Het is niet efficiënt, het veroorzaakt ernstige ontbossing en is slecht voor de gezondheid. Vooral vrouwen en kinderen zijn veel tijd kwijt aan het verzamelen van hout en moeten door ontbossing steeds verder lopen. Het zijn ook de vrouwen en kinderen die veel rook inademen door koken op open vuur. Dit is slecht voor ogen, longen en luchtwegen en tast op lange termijn de gezondheid aan.

‘Majiko’ fornuizen
Gelukkig zijn er goede oplossingen voorhanden. TaTEDO heeft slim ontworpen fornuizen ontwikkeld die een gezond en efficiënt alternatief zijn voor koken op open vuur. De verbeterde fornuizen (majiko in het Swahili) besparen al snel de helft van de hoeveelheid hout. Dit zorgt voor minder ontbossing. Vrouwen houden meer tijd over voor sociale en economische activiteiten en hebben door de verminderde rook in de keuken minder gezondheidsproblemen. Tegelijkertijd wordt de uitstoot van broeikasgassen aanzienlijk verminderd.

Tanzania Traditional Development
TaTEDO staat voor Tanzania Traditional Development and Environment Organisation. TaTEDO en is een partner van HIVOS sinds 2003. De organisatie wil de levenskwaliteit van Tanzanianen verbeteren door een bijdrage te leveren aan de toegang tot betere, betaalbare, duurzame energie en aan werkgelegenheid.

De ijskappen op Groenland en West-Antarctica smelten ongeveer twee keer zo langzaam als gedacht. Dat blijkt uit onderzoek van de TU Delft, het Jet Propulsion Laboratory en SRON en wordt beschreven in het septembernummer van het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience. Het inschattingsfoutje werd veroorzaakt doordat onderzoekers de glacial isostatic adjustment onderschatten. Tja, dat kan natuurlijk gebeuren…

Sinds 2002 wordt het smelten van de ijskappen in kaart gebracht met behulp van twee GRACE-satellieten, aan de hand van schommelingen in het zwaartekrachtveld van de aarde. Die veranderingen hangen samen met de precieze verdeling van de massa op aarde (onder meer ijs en water). Wanneer ijs smelt en in zee terecht komt, verandert het zwaartekrachtveld namelijk.

Op basis van die berekeningen gingen wetenschappers er tot nu toe van uit dat in Groenland jaarlijks ongeveer 230 gigaton (dat is 230.000 miljard kilo!) ijs smelt en in West-Antarctica 132 gigaton. Hierdoor stijgt de zeespiegel wereldwijd met ongeveer 0.75 millimeter per jaar. Die resultaten blijken echter niet goed te zijn gecorrigeerd voor andere factoren die het zwaartekrachtveld van de aarde beïnvloeden, zoals bewegingen in de aardkorst.

De wetenschappers hebben namelijk onvoldoende rekening gehouden met de zogenaamde glacial isostatic adjustment. Deze ingewikkelde term voor het fenomeen dat de aardkorst nog steeds opveert als de ijskappen smelten. Toen de IJstijd ten einde kwam, verdwenen veel grote ijskappen. Omdat er minder massa op het land drukt, komt de aardkorst omhoog. Het is belangrijk die ontwikkeling in de berekeningen mee te nemen, want het verandert de verdeling van de massa en dus het zwaartekrachtveld.

De correcties voor veranderingen in de aardkorst hebben volgens onderzoeker Bert Vermeerssen van de TU Delft behoorlijke gevolgen voor de geschatte hoeveelheid ijs die jaarlijks smelt. Ze combineerden de gegevens van de GRACE-satellieten met GPS-metingen en oceaanbodemdruk-data. „Wij concluderen dat de smelt van de ijskappen op Groenland en West-Antarctica ongeveer twee maal zo langzaam gaat als eerst werd gedacht.” Vanzelfsprekend stijgt de zeespiegel in deze berekeningen ook minder hard, als minder ijs in de wateren verdwijnt.

Of de nieuwe inzichten van de onderzoekers kloppen, moet in de komende jaren blijken door nader onderzoek. Maar als het ijs nu echt minder snel smelt dan gedacht, hoeven we ons dan geen zorgen meer te maken? Of ontkomen we niet aan droogte, overstromingen, ongekend grote stormen, verwoestingen, voedseltekorten, massamigratie, eilanden die door stijgend water worden opgeslokt?

Het tropisch regenwoud van Maleisië is het meest gesloten en rijkste ecosysteem van de wereld. Het telt enorm veel bomen en planten en bomen (meer dan 14.500 soorten!), 600 soorten vogels,  200 soorten zoogdieren, 150 soorten slangen, alsmede talloze insectensoorten. In het verleden werd het prachtige regenwoud van Maleisië bedreigd door grootschalige ontbossing, één van de belangrijkste bronnen van CO2 uitstoot. Maar: er is goed nieuws!

De mens grijpt in!
In 2007 is de organisatie Trees for Travel op het noordelijke deel van Borneo begonnen met het herstellen van 1.000 hectare regenwoud. Inmiddels zijn de eerste 340 hectare hersteld en is een begin gemaakt met het volgende deel van de heropbouw van het tropische regenwoud van Maleisië.

Het te herstellen bos ligt in de Maleisische deelstaat Sabah en grenst aan Danum Valley, een sinds 1995 beschermd stuk regenwoud. Danum Valley kent een rijke biodiversiteit. Zo komt hier nog de inmiddels ernstig bedreigde Sumatraanse neushoorn voor, naast de Maleise olifant en – beer, de Orang Oetan en de Nevelpanter. Hiernaast komen er zo’n 275 vogelsoorten voor waaronder alle acht de variëteiten van de Bornese Dubbelneushoornvogel. Het originele regenwoud, zoals te vinden in het Danum Valley Forest reserve, telt per hectare zo’n 200 boomsoorten waaronder de ‘Nenga Gajah’ een kleine palmsoort die slechts op drie plaatsen in de wereld voorkomt.

Danum Valley is zo’n oase van biodiversiteit te midden van een zwaar gedegradeerd gebied met een totale omvang van ca. 30.000 hectare (dat wil zeggen circa 6 maal de Hoge Veluwe). Dit omringende gebied is in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw zwaar beschadigd door ongecontroleerde kap. Door het verdwijnen van de natuurlijke zaadbomen en door overwoekering door klimplanten en lianen kunnen de meeste boomsoorten niet meer op natuurlijke wijze terugkomen.

Gelukkig wordt er sinds enige jaren gewerkt aan het herstel van dit omliggende gebied. Dit gebeurt in samenwerking met de Yayasan Sabah Foundation en wordt ondersteund door Trees for Travel. De Stichting Yayasan Sabah heeft ten doel de natuurlijke rijkdommen van de deelstaat Sabah te beschermen en duurzaam te exploiteren. Uit deze exploitatie betaalt zij ondermeer de medische zorg en het onderwijs in de deelstaat. Door herstel van het bos worden de leefgebieden van de genoemde bedreigde soorten hersteld en vergroot en krijgt Danum Valley een natuurlijke buffer. Het weer inbrengen van oorspronkelijke (inheemse) boomsoorten draagt ook bij aan het herstel van de beschikbaarheid van voedsel voor  zoogdieren, vogels, reptielen en insecten. Zo worden weer vruchtdragende boomsoorten aangeplant waarvan naast de dieren ook de lokale bevolking kan oogsten.

De aanpak
Het bosherstel bij Danum Valley is uniek in de wereld. Nog nooit eerder heeft in de tropen op een dergelijke schaal rehabilitatie plaatsgevonden met gebruikmaking van lokale boomsoorten. Met dit project wordt tevens ervaring opgedaan betreffende duurzaam beheer van tropisch regenwoud. Ervaring die belangrijk is voor het beheer van tropische bossen elders. Volgens dit systeem van “enrichment lineplanting” worden in het beschadigde bos de oorspronkelijke boomsoorten teruggeplant, voornamelijk behorende tot de familie van de meranti. In het nabijgelegen Danum Valley Field Centre wordt onderzoek gedaan om de plant- en kweekmethoden te verbeteren.

De eerste 100 hectare
De eerste 100 hectare via Trees for Travel zijn begin 2009 gerealiseerd. Het enige punt van aandacht in dit gebied is nog het kappen van de klimplanten. Om de maand worden de lijnen nagelopen om te kijken of ze niet overwoekerd worden. Na 2010, 3 jaar na aanplant, is ook dit niet meer nodig en zijn de bomen zo groot dat ze geen last meer hebben van klimplanten en onkruid. Daarna hoeft men alleen nog maar de wegen en de grenzen van het gebied te onderhouden.

Training van de medewerkers
De werknemers van Infapro, diede aanplant uitvoeren, krijgen een aanvullende opleiding. Zo moeten zij belangrijke boomsoorten kunnen herkennen. Het is uiteraard onzinnig om boompjes die nog in het gebied voorkomen en die van waarde zijn voor het uiteindelijke bos te gaan kappen als een lijn wordt uitgezet en deze vervolgens opnieuw te planten. De medewerkers moeten zo het verschil leren tussen “kreupelhout” en waardevolle bomen. Ze worden ook getraind voor de verschillende type maatregelen die zij in het bos uitvoeren. Bijvoorbeeld de menging van de boomsoorten en welke boom er in de groei moet worden geremd als er twee nog aanwezige waardevolle bomen te dicht op elkaar staan. En uiteraard training voor het aanplanten zelf. Niet onbelangrijk is dat de medewerkers straks ook worden ingeschakeld bij het meten van de hoeveelheid biomassa in het bos. De omvang van de bomen en struiken is immers bepalend voor de hoeveelheid opgeslagen CO2.

Uitbreiding met 240 hectare
De werkzaamheden voor het herstel van nog eens 240 hectare bos zijn in 2009 begonnen. De grenzen van het gebied zijn bepaald. Er is een inventarisatie gemaakt van de nog waardevolle soorten. De lijnen zijn uitgezet waar de jonge boompjes moeten worden geplant en vervolgens zijn hier de klimplanten en woekeraars gekapt en zijn de boompjes gemarkeerd die kunnen blijven staan. Vervolgens is bepaald hoeveel boompjes van welke soorten moeten worden opgekweekt en zijn de eerste 14.445 bomen op de kwekerij aan het groeien, met exotische namen als: Kapur paji, Selangan jangkang, Gagil, Urat mata, Seraya daun mas, Majau, Kawang jantung, Selangan batu merah, Kendolon, Mata kuching, Durian, Belimbing hutan. Zo’n 70% van de boompjes is opgekweekt uit zaden en de resterende 30% is als zaailing uit het bos van Danum Valley gehaald.

Effect op biodiversiteit
Hoewel hier nog weinig harde gegevens over bekend zijn, is er wel de indruk dat het bosherstel een positief effect heeft op de biodiversiteit. Er is een studie van Edwards et al. (in press), waarin verslag gedaan wordt van onderzoek naar de biodiversiteit van vogels in verschillende typen bos 15 jaar nadat herstel heeft plaatsgevonden volgens het principe van het Infapro-Trees for Travel bos. De drie bostypen die met elkaar zijn vergeleken, zijn primair bos (Danum Valley) waarin niet gekapt is, hersteld bos (Infapro) en natuurlijk gedegradeerd bos (gekapt bos dat nauwelijks uit zichzelf herstelt, dus het uitgangspunt van het bos voor herstel). Het resultaat van de studie is dat de soortenrijkdom en soortendiversiteit hoger is in de herstelde bosgebieden dan in nog niet herstelde bosgebieden.

Eén van de belangrijkste conclusies van de auteurs is dan ook:

“so (we) are confident that our results provide the first indication that rehabilitation planting of tropical forests can successfully reverse impacts of logging on biodiversity by promoting succession of faunal communities towards those found in unlogged forest. Moreover, this pattern was evident within fifteen years of rehabilitation being implemented, suggesting that the biodiversity benefits of this form of management can accrue rapidly.”

Ook uw steun bijdragen?
Kijk op treesfortravel.nl naar de mogelijkheden!

Trees for Travel – duurzame ontwikkeling voor een beter klimaat

Hoe kwamen jullie op het idee om naar Zuid-Afrika te verkassen?
We wilden graag naar het buitenland en kijken of we samen een eigen bedrijf op zouden kunnen zetten. We zochten de ruimte, rust, een mooie natuur, een goede vakantiebestemming en tegelijkertijd een redelijk modern land. Er moesten mogelijkheden zijn om een eigen bedrijf te beginnen, passend bij onze kennis, kunde en liefhebberijen. Het had ook zeker een ander land kunnen worden maar Zuid-Afrika scoorde wel hoog op die punten.

Waarom juist op die plek in Zuid-Afrika een lodge opzetten?
Wij zitten in de noordelijke uitlopers van de Waterbergen, in de provincie Limpopo. Het is hier relatief veilig en gemoedelijk en dat was voor ons wel een belangrijk uitgangspunt. We willen lekker leven en dan vallen een aantal delen van of steden in Zuid-Afrika jammer genoeg af. Daarnaast willen wij ook dat onze gasten zich lekker thuis voelen en niet achter hoge hekwerken of tralies moeten verblijven.

Hebben jullie land moeten kopen en hoe makkelijk of moeilijk was dit?
We hebben hier grond aangekocht, bijna 1.300 hectare wildpark/bushveld. Dat was op zich niet zo’n heel moeilijk traject alhoewel er wel altijd wat (fiscale) uitdagingen zijn. Het lastigste bij emigratie naar Zuid-Afrika is het krijgen van een verblijfs- en zakelijke vergunning. Dat is een serieus traject en heeft bij ons bijna een jaar geduurd. Zuid-Afrika stelt nogal wat eisen aan het business plan en de mensen die het land in willen komen. Op zich goed, want dan krijg je zelf ook extra tijd om te bepalen of dit nu echt is wat je beiden graag wilt. Tenslotte hebben we er alles in Nederland voor verkocht, opgezegd en achtergelaten. We hebben sinds kort onze permanente verblijfs- en zakelijke vergunningen gekregen maar dit heeft dus bijna 4 jaar geduurd!

Welke uitdagingen kwamen jullie tegen bij het bouwen van de lodge?
Plenty! Waar wil je beginnen? Gelukkig hadden wij al wel een begin doordat er al een paar chalets op het wildpark stonden. Maar we zijn wel direct begonnen om de bestaande bebouwing aan te passen. Hetzelfde gold voor het interieur en langzaamaan hebben we de capaciteit van de lodge vergroot. Eén van de grootste uitdagingen in dit gebied is om de bouwmaterialen ter plaatse te krijgen. En dan speelt ook nog de factor tijd mee. Mensen houden zich niet aan afspraken, bestellingen kloppen niet of komen nooit aan, de ‘aannemer’ schat de benodigde materialen helemaal fout in, etcetera. Soms komen de werkwijzen niet helemaal overeen met onze westerse ideeën of maakt men simpelweg domme (lees: dure) fouten. Ook is het vaak lastig om je eigen kwaliteitseisen vast te houden in een gebied waar lang niet alles te krijgen is.

Af en toe doet dit een behoorlijke aanslag op je relativeringsvermogen. In de tijd dat we 4 extra rondawels -Afrikaanse chalets- bouwden, was onze stelling dan ook: ‘het is niet de vraag óf we een maagzweer krijgen maar wanneer’. Maar ach, met een beetje humor en creativiteit kom je een heel eind!

Hoe kijken jullie terug op de beginperiode?
De beginperiode was toch erg leuk, spannend en motiverend. We hebben in korte tijd een behoorlijk bedrijf neergezet en zijn daar nu al erg trots op. Het loopt lekker, we hebben zes lokale gezinnen aan het werk en die kunnen er goed van leven.

Hoe ‘duurzaam’ is jullie onderneming?
We proberen veel samen te werken met mensen in de omgeving van Swartwater zodat ook zij meeprofiteren van ons bedrijf. Een zo groot mogelijk deel van de inkomsten investeren wij direct weer in het bedrijf. Daarnaast eten we zoveel mogelijk seizoensproducten die lokaal beschikbaar zijn. Op ons terrein hebben we voor de lokale bewoners een voetbalterrein aan laten leggen zodat men op zondag heerlijk kan ontspannen met een voetbaltoernooi. Dit wordt hoogst gewaardeerd.

Een ander initiatief dat wij enthousiast ondersteunen en faciliteren is de Stichting Bikewise Africa. Deze stichting wil zoveel mogelijk fietsen ter beschikking stellen aan arme Afrikaanse gezinnen die hiermee hun mobiliteit enorm zien toenemen.

Wat kunnen gasten in Zazoe Lodge doen?
Op dit moment bieden wij niet alleen accommodatie en catering aan voor 18-20 personen maximaal maar ook veel extra activiteiten. Zo genieten veel gasten middels game drives, ritten te paard of wandelingen van ons wildpark. Daar lopen onder meer giraffen, zebra’s, impala’s, gnoes, elanden, bosbokken, gemsbokken, wrattenzwijnen en nog veel meer antilopensoorten. Daarnaast komen er luipaarden, cheeta’s, hyena’s en jakhalzen voor maar zij komen en gaan zoals het hen belieft. Ook geven wij workshops op het gebied van fotografie, natuurtrainingen of een combinatie van beiden. Eigenlijk maken we de laatste jaren altijd complete vakanties op maat voor onze gasten. Op basis van wensen en vragen stellen we een concept-programma op en in overleg met de klanten sleutelen we daar net zo lang aan tot er een pracht van een vakantie ontstaat. Daarbij combineren we veel excursies en activiteiten zoals: Kruger National Park, safari in Botswana, bezoek aan witte leeuwenproject, vliegen met een microlight, boogschieten, paardrijden, quad biken, golfen, een dagje naar een wellnesscentrum, enzovoort.

Wat zijn jullie toekomstplannen?
Die zijn er inderdaad ook altijd. Sommige plannen liggen nog in ons achterhoofd te rijpen, andere zijn makkelijker te realiseren en pakken we dan eigenlijk ook direct aan. Zo groeit onze kudde paarden de laatste tijd behoorlijk en nemen we regelmatig gasten mee voor een safaritocht te paard. Normaalgesproken lopen deze dieren dag en nacht in het bushveld rond maar ze krijgen nu toch een paar stallen. Al is het maar om een dier apart te kunnen zetten of te kunnen monitoren tijdens ziekte of bevalling.

Volgend jaar staat waarschijnlijk heel Zuid-Afrika in het teken van het WK Voetbal dus dat is voor 2010 een zeer belangrijk speerpunt. We hopen dat het een pracht WK wordt met veel mooie hoogtepuntjes voor alle fans van zowel het Nederlandse als het Zuid-Afrikaanse voetbalteam!

Meer info
Wil je meer informatie over de Zazoe Lodge, de workshops en de activiteiten? Check dan www.zazoetravel.com of spreek Natascha en Rex eens aan op de Vakantiebeurs (klik hier voor korting op je entreekaartje). Ook staan deze avonturiers op de Fiets- en Wandelbeurs op 27 en 28 februari 2010 in de RAI te Amsterdam.

Santiago
Op het hoofdeiland Santiago bezocht ik Tarrafal, een vissersdorpje met een levendig strand en een kolonie brutale apen. Tarrafal staat vol met scheve huizen uit de tijd dat dit land nog een kolonie van Portugal was. Een enkele buitenlander heeft er een restaurantje of hotel geopend, maar dit blijft toch een ideale bestemming voor wie het echte Kaapverdië wil ervaren. Als je een brevet hebt, kun je in het prachtige Kingfisher Resort terecht om te duiken langs de dropoffs van Baia das Gatas: stap meteen met je fles in het water en verbaas je over de honderden trompetvissen die er rondzweven.

Boa Vista
Het eiland Boa Vista is één grote zandbak waar een paar rotsen uitsteken. Je vindt er eindeloze stranden die nog helemaal verlaten zijn. Het hagelwitte Praia da Santa Monica bijvoorbeeld: 18 kilometer lang en geen hotel te bekennen. Nieuwsgierige krabbetjes en vogels geven het enige teken van leven, maar zelfs die zijn er nauwelijks. Het deed me denken aan documentaires over Namibië.

De quad is op Boa Vista wat de kameel in de Sahara is. Deze lawaaiige vierwielers irriteren enorm, tot je er zelf op hebt gezeten. Toch lijkt het mij verstandig als de lokale autoriteiten het gebruik ervan beperken tot de wegen. Hoe meer toeristen, hoe meer quads. En hoe meer quads, des te meer de duinen te lijden hebben.

Zijn de Kaapverdische eilanden goedkoop?
Op Boa Vista besloot ik niet in een resort te slapen maar in huis bij de sympathieke Pier en Giordi, een Italiaans stel dat hun hart aan het eiland had verpand. Tussen het rennen van woestijnmarathons door ontvangen zij gasten in hun bed & breakfast, op een steenworp van zowel het strand als de winkeltjes en restaurants in de ‘hoofdstad’ Sal Rei. Prijs: € 17,50 per persoon per nacht. Voor de rest hoeft het toeristenleven ook niet duur te zijn. Door bij lokale eethuisjes zonder vertaalde menukaart te eten, vul je al voor € 3 je maag met kip en rijst.

Welke luchtvaartmaatschappijen vliegen naar Kaapverdië?
Als voormalig Portugese kolonie ziet Kaapverdië heel wat vluchten van TAP binnenkomen. TAP vliegt naar de sleetse hoofdstad Praia maar ook naar het ‘all-inclusive-eiland’ Sal. De Kaapverdische luchtvaartmaatschappij TACV verbindt de eilandengroep met plaatsen als Amsterdam, Frankfurt, Lissabon en Las Palmas. Deze maatschappij heeft geen website waarop je zelf kunt boeken. Je bent daarom aangewezen op ticketwebsites als World Ticket Center of de Kaapverdië-specialist die ik aan het eind van dit artikel noem.

Van Nederland naar Kaapverdië vliegen
Er zijn twee maatschappijen die vanuit Nederland nonstop naar de Kaapverdische eilanden vliegen: TACV en Arkefly. Ik zie bij Ebookers al een retourtje naar Praia voor € 444 met TACV. Het gaat hier om een nonstop vlucht die op een zondag uit Amsterdam vertrekt en er op een zaterdag terugkeert. De reistijd is ruim zes uur. Arkefly vliegt elke zondag naar Boa Vista en vervolgens met hetzelfde vliegtuig naar Sal. Een retourtje heb je al vanaf € 339.

Met TAP vlieg je altijd via Lissabon. Het voordeel is dat je met deze maatschappij vrijwel dagelijks kunt vliegen, en in sommige gevallen zelfs goedkoper dan met TACV. De laagste prijs die ik vind is € 496 voor een retourvlucht.

Vanuit België naar Kaapverdië vliegen
Je kunt natuurlijk ook vanuit Brussel naar de Kaapverdische eilanden vliegen. In België is het Jetairfly die naar Boa Vista en Sal vliegt. Een retourtje Boa Vista heb je al voor € 400 (waarbij de terugreis maar € 100 kost). Een retourticket naar Sal hoeft maar € 300 te kosten, met wederom een veel goedkopere terugreis dan heenreis. Als die heenreis dan toch zoveel duurder is, kun je beter een Eurostar-trein van Brussel naar Londen pakken (£ 51). Thomson Fly vliegt vanuit Gatwick iedere maandag namelijk naar Sal en Boa Vista met een minimumprijs van £ 110. De terugreis kun je dan gewoon bij Jetairfly boeken.

Alternatieven vanuit Duitsland
Met TUIFly kun je naar de eilanden Boa Vista en Sal vliegen. Düsseldorf is eigenlijk de enige dichtbijzijnde luchthaven met vluchten. Reken voor een retourvlucht naar Sal minimaal € 320. Als je in staat bent om vanuit Frankfurt te vliegen, kun je profiteren van kortingsacties. Zo kun je met heel veel geluk (of door flexibel te zijn) voor € 258 retour vliegen.

Vliegen tussen de Kaapverdische eilanden
Tussen de eilanden vliegen is duur. TACV rekent met gemak € 200 voor een retourtje tussen twee eilanden en de ferry’s varen nauwelijks en doen er lang over.

De reisgids die ik meehad: de enige Engelstalige gids voor Kaapverdië

Een voordelige oplossing voor wie drie of meer eilanden wil bezoeken is de air pass die TACV biedt. Deze kun je alleen kopen als je ook met TACV naar Kaapverdië vliegt. Dat kun je bijvoorbeeld regelen bij Cape Verde Holidays in Rotterdam, met € 25 boekingskosten er bovenop.

Al heb ik uiteindelijk niet bij deze mensen geboekt, ze bleken erg hulpvaardig. Een mailtje met mijn gewenste reisdata en te bezoeken eilanden was voor hen voldoende om een aantrekkelijk pakket samen te stellen, ook al wilde ik vliegen vanuit Las Palmas.

O ja, van dat strandbarretje is weinig gekomen. Het eilandbestuur van Boa Vista wilde geen lappen grond beschikbaar stellen en in de commerciële handel zijn ze wel heel erg duur. Heb jij misschien een idee? Laat dan hieronder een berichtje achter.